Czas czytania:8 Minuty, 23 Sekundy

Jeśli masz cukrzycę, twoje ciało nie jest w stanie prawidłowo przetwarzać i wykorzystywać glukozy z jedzenia, które spożywasz. Istnieją różne rodzaje cukrzycy, z których każda ma inne przyczyny, ale wszystkie mają wspólny problem, jakim jest zbyt duża ilość glukozy we krwi. Leczenie obejmuje leki lub insulinę. Niektórym rodzajom cukrzycy można zapobiec, prowadząc zdrowy tryb życia.

Co to jest cukrzyca?

Cukrzyca ma miejsce, gdy organizm nie jest w stanie wchłonąć cukru (glukozy) do komórek i wykorzystać go jako energii. Powoduje to nagromadzenie dodatkowego cukru w krwioobiegu. Źle kontrolowana cukrzyca może prowadzić do poważnych konsekwencji, powodując uszkodzenie wielu narządów i tkanek organizmu – w tym serca, nerek, oczu i nerwów.

Dlaczego mój poziom glukozy we krwi jest wysoki?

Proces trawienia obejmuje rozbicie spożywanej żywności na różne źródła składników odżywczych. Kiedy jesz węglowodany (na przykład chleb, ryż, makaron), twoje ciało rozkłada je na cukier (glukozę). Gdy glukoza znajduje się w twoim krwiobiegu, potrzebuje pomocy, aby dostać się do miejsca docelowego, gdzie jest używana, czyli wewnątrz komórek twojego ciała ta pomoc to insulina.

 Insulina to hormon wytwarzany przez trzustkę, narząd znajdujący się za żołądkiem. Trzustka uwalnia insulinę do krwiobiegu. Insulina otwiera ścianę komórkową, co pozwala glukozie dostać się do komórek organizmu. Glukoza dostarcza energii potrzebnej tkankom i narządom do prawidłowego funkcjonowania. Jeśli masz cukrzycę: trzustka nie wytwarza insuliny ani wystarczającej ilości insuliny lub trzustka wytwarza insulinę, ale komórki twojego organizmu nie reagują na nią i nie mogą jej używać tak, jak powinny.

Jeśli glukoza nie może dostać się do komórek organizmu, pozostaje w krwiobiegu, a poziom glukozy we krwi wzrasta.

Jakie są rodzaje cukrzycy?

Mało powszechnymi typami cukrzycy są: Zespoły cukrzycy monogenowej: są to rzadkie, dziedziczne formy cukrzycy, stanowiące do 4% wszystkich przypadków. Przykładami są cukrzyca noworodkowa i cukrzyca wieku dojrzałego u młodych. Cukrzyca związana z mukowiscydozą: Jest to forma cukrzycy specyficzna dla osób z tą chorobą. Cukrzyca wywołana lekami: Przykłady tego typu zdarzają się po przeszczepieniu narządu, po leczeniu HIV/AIDS lub są związane ze stosowaniem steroidów glikokortykosteroidowych. Rodzaje cukrzycy to:

  • Cukrzyca typu 1

 Ten typ jest chorobą autoimmunologiczną, co oznacza, że organizm sam siebie atakuje. W takim przypadku komórki produkujące insulinę w trzustce zostają zniszczone. Do 10% osób z cukrzycą ma typ 1. Zwykle diagnozuje się ją u dzieci i młodych dorosłych (ale może rozwinąć się w każdym wieku). Osoby z cukrzycą typu 1 muszą codziennie przyjmować insulinę. Dlatego nazywa się ją również cukrzycą insulinozależną.

  • Cukrzyca typu 2

 W przypadku tego typu organizm albo nie wytwarza wystarczającej ilości insuliny, albo komórki organizmu nie reagują normalnie na insulinę. To najczęstszy rodzaj cukrzycy. Aż 95% osób z cukrzycą ma typ 2. Zwykle występuje u osób w średnim i starszym wieku. Nazywana jest również cukrzycą insulinooporną.

  • Stan przedcukrzycowy

Ten typ jest etapem przed cukrzycą typu 2. Twój poziom glukozy we krwi jest wyższy niż normalnie, ale niewystarczająco wysoki, aby oficjalnie zdiagnozować cukrzycę typu 2.

  • Cukrzyca ciążowa

Ten typ rozwija się u niektórych kobiet w czasie ciąży. Cukrzyca ciążowa zwykle ustępuje po ciąży. Jeśli jednak masz cukrzycę ciążową, masz większe ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 w późniejszym życiu.

W Polsce 3 miliony osób choruje na cukrzycę (9,1 % populacji). 90% zachorowań dotyczy cukrzycy typu 2, której można zapobiegać.

Kto choruje na cukrzycę? Jakie są czynniki ryzyka?

Czynniki zwiększające ryzyko różnią się w zależności od rodzaju cukrzycy, którą ostatecznie rozwiniesz.

Czynniki ryzyka cukrzycy typu 1 obejmują:

  • Posiadanie w rodzinie (rodzica lub rodzeństwa) cukrzycy typu 1.
  • Uraz trzustki (np. przez infekcję, guz, zabieg chirurgiczny lub wypadek).
  • Obecność autoprzeciwciał (przeciwciał, które błędnie atakują tkanki lub narządy twojego ciała).
  • Stres fizyczny (taki jak operacja lub choroba).
  • Narażenie na choroby wywołane przez wirusy.

Czynniki ryzyka stanu przedcukrzycowego i cukrzycy typu 2 obejmują:

  •  Bycie Czarnym, Latynosem, rdzennym Amerykaninem, rasą Azjatycko-Amerykańską lub mieszkańcem Pacyfiku.
  • Posiadanie nadwagi/otyłości.
  • Posiadanie wysokiego ciśnienia krwi.
  • Posiadanie niskiego poziomu cholesterolu HDL („dobrego” cholesterolu) i wysokiego poziomu trójglicerydów.
  • Bycie nieaktywnym fizycznie.
  • Mając 45 lat lub więcej.
  • Zespół policystycznych jajników.
  • Posiadanie historii choroby serca lub udaru mózgu.
  • Palenie wyrobów tytoniowych

Co powoduje cukrzycę?

Przyczyną cukrzycy, niezależnie od jej rodzaju, jest zbyt duża ilość glukozy w krwiobiegu. Jednak powód, dla którego poziom glukozy we krwi jest wysoki, różni się w zależności od rodzaju cukrzycy.

Przyczyny cukrzycy typu 1: Jest to choroba układu odpornościowego. Twoje ciało atakuje i niszczy komórki produkujące insulinę w trzustce. Bez insuliny, która pozwala glukozie dostać się do komórek, glukoza gromadzi się w krwiobiegu. U niektórych pacjentów pewną rolę mogą również odgrywać geny. Ponadto wirus może wywołać atak układu odpornościowego.

Przyczyna cukrzycy typu 2 i stanu przedcukrzycowego: Komórki organizmu nie pozwalają insulinie działać tak, jak powinny, aby glukoza dostała się do komórek. Komórki twojego ciała stały się odporne na insulinę. Twoja trzustka nie nadąża i nie wytwarza wystarczającej ilości insuliny, aby przezwyciężyć tę oporność. Poziom glukozy wzrasta we krwi.
Cukrzyca ciążowa: hormony wytwarzane przez łożysko podczas ciąży sprawiają, że komórki organizmu są bardziej odporne na insulinę. Twoja trzustka nie może wytworzyć wystarczającej ilości insuliny, aby przezwyciężyć tę odporność. W krwiobiegu pozostaje zbyt dużo glukozy.

Jakie są objawy cukrzycy?

Objawy cukrzycy typu 1: Objawy mogą rozwijać się szybko – w ciągu kilku tygodni lub miesięcy. Objawy zaczynają się, gdy jesteś młody. Objawy to nudności, wymioty lub bóle brzucha i infekcje drożdżakowe lub infekcje dróg moczowych.

 Objawy cukrzycy typu 2 i stanu przedcukrzycowego: Możesz nie mieć żadnych objawów lub możesz ich nie zauważyć, ponieważ rozwijają się one powoli przez kilka lat. Objawy zwykle zaczynają się rozwijać, gdy jesteś dorosły, ale stany przedcukrzycowe i cukrzyca typu 2 rosną we wszystkich grupach wiekowych.

 Cukrzyca ciążowa: Zazwyczaj nie zauważysz objawów. Lekarz przeprowadza testy na cukrzycę ciążową między 24 a 28 tygodniem ciąży.

Ogólne objawy cukrzycy obejmują:

  • Zwiększone pragnienie.
  • Uczucie osłabienia, zmęczenia
  • Drętwienie lub mrowienie w dłoniach lub stopach.
  • Wolno gojące się rany lub skaleczenia.
  • Nieplanowana utrata wagi.
  • Częste oddawanie moczu.
  • Częste niewyjaśnione infekcje.
  • Suchość w ustach.

Inne objawy

  • U kobiet: Sucha i swędząca skóra, częste infekcje drożdżakowe lub infekcje dróg moczowych.
  • U mężczyzn: Zmniejszony popęd płciowy, zaburzenia erekcji, zmniejszona siła mięśni.

Jakie są powikłania cukrzycy?

Jeśli Twój poziom glukozy we krwi pozostaje wysoki przez długi czas, tkanki i narządy Twojego organizmu mogą zostać poważnie uszkodzone. Niektóre komplikacje mogą z czasem zagrażać życiu. Komplikacje obejmują:

  •  Problemy sercowo-naczyniowe, w tym choroba wieńcowa, ból w klatce piersiowej, zawał serca, udar, wysokie ciśnienie krwi, wysoki poziom cholesterolu, miażdżyca (zwężenie tętnic).
  • Uszkodzenie nerwów (neuropatia), które powoduje drętwienie i mrowienie, które zaczyna się na palcach stóp lub palców, a następnie rozprzestrzenia się.
  • Uszkodzenie nerek (nefropatia), które może prowadzić do niewydolności nerek lub konieczności dializy lub przeszczepu.
  • Uszkodzenie oka (retinopatia), które może prowadzić do ślepoty; zaćma, jaskra.
  • Uszkodzenie stopy, w tym uszkodzenie nerwów, słaby przepływ krwi i słabe gojenie ran i ran.
  • Infekcje skóry.
  • Zaburzenie erekcji.
  • Pogorszenie słuchu.
  • Depresja.
  • Demencja.
  • Problemy stomatologiczne.

Jak diagnozuje się cukrzycę?

Cukrzycę diagnozuje się i leczy, sprawdzając poziom glukozy w badaniu krwi. Istnieją trzy testy, które mogą mierzyć Twój poziom glukozy we krwi: test glukozy na czczo, losowy test glukozy i test HbA1c.

  • Test glukozy w osoczu na czczo: najlepiej wykonać ten test rano po ośmiogodzinnym poście (nic do jedzenia ani picia, z wyjątkiem wody).
  • Test losowego stężenia glukozy w osoczu: Ten test można wykonać w dowolnym momencie, bez potrzeby poszczenia.
  • Test hemoglobiny glikowanej, zapewnia średni poziom glukozy we krwi w ciągu ostatnich dwóch do trzech miesięcy. Ten test mierzy ilość glukozy przyłączonej do hemoglobiny, białka w czerwonych krwinkach, które przenosi tlen. Nie musisz pościć przed tym testem.
  • Doustny test tolerancji glukozy: W tym teście poziom glukozy we krwi jest najpierw mierzony po całonocnym poście. Potem pijesz słodki napój. Poziom glukozy we krwi jest następnie sprawdzany o godzinie pierwszej, drugiej i trzeciej.

Jak leczy się cukrzycę?

Cukrzyca wpływa na całe Twoje ciało. Aby jak najlepiej radzić sobie z cukrzycą, musisz podjąć kroki, aby utrzymać czynniki ryzyka pod kontrolą, w tym:

  • Utrzymuj poziom glukozy we krwi tak blisko normy, jak to możliwe, przestrzegając planu diety, przyjmując przepisane leki i zwiększając poziom aktywności.
  • Utrzymuj poziom cholesterolu we krwi (poziomy HDL i LDL) i trójglicerydów tak blisko normalnych zakresów, jak to możliwe.
  • Kontroluj ciśnienie krwi. 
  • Planowanie, co jesz i przestrzeganie zdrowego planu posiłków (warzywa, produkty pełnoziarniste, owoce, zdrowe tłuszcze, o niskiej zawartości cukru). Skontaktuj się z dietetykiem, aby uzyskać pomoc w zrozumieniu odżywiania i planowania posiłków.
  • Ćwicząc regularnie. Staraj się ćwiczyć przez co najmniej 30 minut przez większość dni w tygodniu. Spaceruj, pływaj lub znajdź coś, co lubisz.
  • Osiągnięcie zdrowej wagi.
  • Przyjmowanie leków i insuliny, jeśli są przepisane, oraz ścisłe przestrzeganie zaleceń dotyczących tego, jak i kiedy je przyjmować.
  • Monitorowanie poziomu glukozy we krwi i ciśnienia krwi w domu.
  • Utrzymywanie wizyt u lekarzy i wykonywanie badań laboratoryjnych zgodnie z zaleceniem lekarza.
  • Rzucenie palenia (jeśli palisz).

Cukrzyca typu 1. Jeśli masz ten typ, musisz codziennie przyjmować insulinę. Twoja trzustka nie wytwarza już insuliny.

Cukrzyca typu 2. Jeśli masz ten typ cukrzycy, leczenie może obejmować leki (zarówno na cukrzycę, jak i na schorzenia, które są czynnikami ryzyka cukrzycy), insulinę i zmiany stylu życia, takie jak utrata wagi, dokonywanie zdrowych wyborów żywieniowych i bycie bardziej aktywnym fizycznie.

 Jeśli masz stan przedcukrzycowy, celem jest powstrzymanie przed rozwojem cukrzycy. Leczenie koncentruje się na uleczalnych czynnikach ryzyka, takich jak utrata wagi poprzez zdrową dietę  i ćwiczenia (co najmniej pięć dni w tygodniu przez 30 minut).

Cukrzyca ciążowa. Jeśli masz ten typ cukrzycy, a poziom glukozy nie jest zbyt wysoki, początkowym leczeniem może być modyfikacja diety i regularne ćwiczenia. Jeśli poziom glukozy jest bardzo wysoki, lekarz może zalecić przyjmowanie leków lub insuliny.

Leki doustne i insulina działają na jeden z następujących sposobów leczenia cukrzycy:
Pobudza trzustkę do wytwarzania i uwalniania większej ilości insuliny. Spowalnia uwalnianie glukozy z wątroby (dodatkowa glukoza jest magazynowana w wątrobie). Blokuje rozkład węglowodanów w żołądku lub jelitach, dzięki czemu tkanki są bardziej wrażliwe na insulinę.Pomaga pozbyć się glukozy z organizmu poprzez zwiększone oddawanie moczu.

Możesz wiele zrobić, aby zapobiec rozwojowi cukrzycy (z wyjątkiem cukrzycy typu 1). Jeśli jednak u Ciebie lub Twojego dziecka wystąpią objawy cukrzycy, skontaktuj się z lekarzem. Im wcześniej zostanie zdiagnozowana cukrzyca, tym szybciej można podjąć kroki w celu jej leczenia i kontrolowania. Im lepiej jesteś w stanie kontrolować poziom cukru we krwi, tym większe prawdopodobieństwo, że nie dojdzie do żadnych komplikacji.

Ostatnia aktualizacja wpisu 2022-09-13

Autor publikacji:

Eliza z obcasywsieci.pl

Od 2012 roku dzieli się wiedzą i pasją z internautami. Pedagog z doświadczeniem oraz ciekawymi przemyśleniami dotyczącymi różnych sfer życiowych. Publikuje na obcasywsieci.pl od 2014

Kliknij na gwiazdkę i oceń!

Średnia ocena / 5. Liczba głowsów:

Poprzedni wpis Choroby psychiczne – przyczyny, leczenie
Tarczyca Następny wpis Tarczyca – przyczyny, objawy, sposoby leczenia.