Czas czytania:6 Minuty, 50 Sekundy

Zaparcie występuje, gdy wypróżnienia stają się rzadsze, a stolce stają się trudne do oddania. Dzieje się tak najczęściej ze względu na zmiany w diecie lub z powodu niewystarczającego spożycia błonnika. Powinieneś skontaktować się z lekarzem, jeśli masz silny ból, krew w stolcu lub zaparcia trwające dłużej niż trzy tygodnie.

Co to jest zaparcie?

Mniej niż trzy wypróżnienia tygodniowo to technicznie definicja zaparcia. Jednak to, jak często się wypróżniasz różni się w zależności od osoby. Niektórzy ludzie mają wypróżnienia kilka razy dziennie, podczas gdy inni mają je tylko raz do dwóch razy w tygodniu. Niezależnie od tego, jaki jest twój wzorzec wypróżnień, jest on normalny o ile nie odbiegasz zbytnio od normy. Zaparcia występują częściej u kobiet niż mężczyzn. Dotykają około 20%-30% ludzi. Stolce są twarde a ich oddawanie często wiąże się z wysiłkiem. Towarzyszy im również uczucie niepełnego wypróżnienia. Kluczowe cechy, które zwykle definiują zaparcia, to:

  • Stolce są suche i twarde
  • Problemy z wypróżnianiem oraz towarzyszący im ból
  • Wrażenie niepełnego wypróżnienia

Jak powszechne są zaparcia?

Zaparcia towarzyszą od 20% do 30% populacji. Zaparcie to jedna z najczęstszych dolegliwości żołądkowo-jelitowych. Ludzie w każdym wieku mogą od czasu do czasu mieć zaparcia. Istnieją również pewne sytuacje, które z większym prawdopodobieństwem prowadzą do bardziej konsekwentnych zaparć. Obejmują one:

  • Starszy wiek. Starsi ludzie są mniej aktywni, mają wolniejszy metabolizm i mniejszą siłę skurczu mięśni wzdłuż przewodu pokarmowego
  • Bycie kobietą, zwłaszcza w ciąży i po porodzie. Zmiany w hormonach kobiety sprawiają, że są one bardziej podatne na zaparcia. Dziecko w macicy ściska jelita, spowalniając oddawanie stolca.
  • Nie spożywanie wystarczającej ilości pokarmów bogatych w błonnik.
  • Przyjmowanie niektórych leków również może przyczynić się do posiadania zaparć.
  • Posiadanie pewnych zaburzeń neurologicznych (choroby mózgu i rdzenia kręgowego) i trawienia.

Jak powstają zaparcia?

Zaparcia występują, ponieważ okrężnica wchłania zbyt dużo wody z “odpadów”, co powoduje wysuszenie stolca, przez co staje się twardy i trudny do wypchnięcia z organizmu. Aby nieco się cofnąć, ponieważ żywność normalnie przechodzi przez przewód pokarmowy, wchłaniane są składniki odżywcze. Częściowo strawiony pokarm (odpady), który pozostaje, przemieszcza się z jelita cienkiego do jelita grubego, zwanego również okrężnicą. Okrężnica pochłania wodę z tych odpadów, co powoduje powstanie stałej substancji zwanej kałem. Jeśli masz zaparcia, jedzenie może poruszać się zbyt wolno przez przewód pokarmowy. Daje to okrężnicy więcej czasu na wchłonięcie wody z odchodów. Stolec staje się suchy, twardy i trudny do wypchnięcia.

Czy zaparcia mogą powodować uszkodzenia wewnętrzne lub prowadzić do innych problemów zdrowotnych?

Istnieje kilka komplikacji, które mogą się zdarzyć, jeśli nie masz miękkich, regularnych wypróżnień. Niektóre komplikacje obejmują:

  • Obrzęk, stan zapalny żył w odbytnicy nazywany hemoroidami
  • Szczelina odbytu. Widoczna rana w okolicy odbytu w kształcie łzy od stwardniałego stolca próbującego przejść.
  • Infekcja w torebkach, które czasami tworzą się ze ściany jelita grubego ze stolca, który został uwięziony i zainfekowany.
  • Stan zwany zaklinowaniem kału przez nagromadzenie zbyt dużej ilości stolca/kału w odbytnicy i odbycie
  • Uszkodzenie mięśni dna miednicy spowodowane naprężeniem w celu wypróżnienia. Te mięśnie pomagają kontrolować pęcherz. Zbyt duże naprężenie przez zbyt długi czas może spowodować wyciek moczu z pęcherza (stan zwany wysiłkowym nietrzymaniem moczu).

Czy brak regularnych wypróżnień powoduje gromadzenie się toksyn w ciele?

Zwykle tak nie jest. Chociaż okrężnica dłużej utrzymuje stolec, gdy ma się zaparcia i można czuć się nieswojo, okrężnica jest rozszerzalnym pojemnikiem na odchody. Istnieje prawdopodobnie niewielkie ryzyko infekcji bakteryjnej, jeśli odpady dostaną się do istniejącej rany w okrężnicy lub odbytnicy. Objawy zaparcia obejmują:

  • Mniej niż trzy wypróżnienia tygodniowo.
  •  Stolce są suche, twarde i/lub grudkowate.
  •  Stolce są trudne lub bolesne
  • Bóle brzucha lub skurcze.
  • Czujesz się wzdęty i masz mdłości.
  • Czujesz, że nie opróżniłeś całkowicie swoich jelit

Co powoduje zaparcia?

Istnieje wiele przyczyn zaparć – wybór stylu życia, leki, schorzenia i ciąża. Typowe przyczyny zaparć związane ze stylem życia to:

  •  Spożywanie pokarmów o niskiej zawartości błonnika.
  • Nie picie wystarczającej ilości wody (odwodnienie).
  • Za mało ćwiczeń
  • Zmiany w Twojej codziennej rutynie, takie jak podróżowanie, jedzenie lub chodzenie do łóżka o różnych porach.
  • Spożywanie dużych ilości mleka lub sera.
  • Stres.
  • Opieranie się chęci wypróżnienia.

Warunki zdrowotne, które mogą powodować zaparcia, obejmują:

  • Problemy endokrynologiczne, takie jak niedoczynność tarczycy (niedoczynność), cukrzyca, mocznica, hiperkalcemia.
  • Rak jelita grubego.
  • Zespół jelita drażliwego
  • Choroba uchyłkowa.
  • Defekt w koordynacji mięśni dna miednicy. Mięśnie te wspierają narządy w obrębie miednicy i podbrzusza. Są potrzebne do uwolnienia stolca.
  • Zaburzenia neurologiczne, w tym uraz rdzenia kręgowego, stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona i udar.
  • Zespół leniwego jelita. Okrężnica słabo się kurczy i zatrzymuje stolec.
  • Niedrożność jelit.
  • Wady strukturalne w przewodzie pokarmowym (takie jak przetoka, atrezja okrężnicy, skręt).
  • Choroby wielonarządowe, takie jak amyloidoza, toczeń i twardzina.
  • Ciąża.

Czego powinienem się spodziewać, gdy rozmawiam z lekarzem o zaparciach?

Rozmowa z lekarzem o wypróżnieniach (lub ich braku) nie jest najprzyjemniejszym tematem. Wiedz, że Lekarz jest dla pacjenta. Lekarze to wyszkoleni pracownicy służby zdrowia, którzy omówili ze swoimi pacjentami niemal każdy temat zdrowotny, jaki możesz sobie wyobrazić.

Kiedy warto udać się do lekarza?

  • Zaparcia są nowym problemem
  • Widzisz krew w swoim stolcu.
  • Nieumyślnie tracisz na wadze.
  • Masz silny ból podczas wypróżnień.
  • Twoje zaparcia trwały ponad trzy tygodnie.
  • Masz objawy zaparcia dysfunkcji wylotu.

Twój lekarz najpierw zada Ci pytania dotyczące Twojej historii medycznej, wypróżnień oraz Twojego stylu życia i rutyny. Pytania mogą obejmować:

  • Jakie są obecne i przeszłe choroby/stany zdrowotne?
  • Czy ostatnio schudłeś lub przytyłeś?
  • Czy miałeś wcześniej jakieś operacje przewodu pokarmowego?
  • Jakie leki i suplementy przyjmujesz na inne schorzenia i czy łagodzą zaparcia?
  • Czy ktoś z rodziny cierpi na zaparcia lub choroby przewodu pokarmowego lub przebył raka jelita grubego?
  • Czy miałeś kolonoskopię?
  • Jak często masz wypróżnienia?
  • Jak wygląda stolec?
  • Czy zauważyłeś krew lub czerwone smugi na stolcu?
  • Czy kiedykolwiek widziałeś krew w muszli klozetowej lub na papierze toaletowym po wytarciu?
  • Jakie jedzenie i napoje jesz i pijesz?
  • Jaka jest twoja rutyna ćwiczeń?

Lekarz przeprowadzi również badanie fizykalne, które obejmuje sprawdzenie parametrów życiowych (temperatura, puls, ciśnienie krwi). Użyje także stetoskopu, aby słuchać dźwięków w brzuchu. Brzuch zostanie również dotknięty, aby sprawdzić ból, tkliwość, obrzęk i grudki. Lekarz przeprowadzi również badanie przez odbyt. To jest badanie palca wnętrza odbytnicy. To szybkie sprawdzenie wszelkich mas lub problemów, które można wyczuć palcem.

Testy laboratoryjne i inne badania medyczne które można wykonać, aby znaleźć przyczynę zaparcia

Lekarz może zlecić brak badań lub wiele rodzajów badań i procedur. Decyzja, które z nich może zlecić lekarz, zależy od objawów, historii choroby i ogólnego stanu zdrowia. W celu znalezienia przyczyny zaparć często zalecanymi badaniami są:

  • Testy laboratoryjne. Badania krwi i moczu wykazują oznaki niedoczynności tarczycy, anemii i cukrzycy. Próbka kału sprawdza, czy nie ma oznak infekcji, zapalenia i raka.
  • Testy obrazowe: Tomografia komputerowa, obrazowanie rezonansem magnetyczny lub serie dolnego odcinka przewodu pokarmowego mogą być zlecone w celu zidentyfikowania innych problemów, które mogą powodować zaparcia.
  •  Można wykonać kolonoskopię lub sigmoidoskopię – wewnętrzny widok okrężnicy z zakresem. Podczas tej procedury można pobrać niewielką próbkę tkanki (biopsja) w celu zbadania raka lub innych problemów, a wszelkie znalezione polipy w trakcie zabiegu zostaną usunięte.
  • Badania jelita grubego. Testy te obejmują spożywanie niewielkiej dawki substancji w postaci pigułki lub posiłku, a następnie śledzenie zarówno czasu, jak i sposobu poruszania się substancji przez jelita.
  • Testy czynności jelit. Lekarz może zlecić badania, które sprawdzają, jak dobrze twój odbyt i trzyma i uwalnia stolec. Testy te obejmują pewien rodzaj prześwietlenia, wykonywany w celu wykluczenia przyczyn zaparć związanych z dysfunkcją wylotu oraz wprowadzenie małego balonika do odbytnicy.

Operacja jest rzadko potrzebna w leczeniu zaparć. Lekarz może jednak zalecić operację, jeśli zaparcia są spowodowane problemami strukturalnymi w okrężnicy.

Jak leczy się zaparcia?

Większość przypadków łagodnych do umiarkowanych zaparć można leczyć w domu. Samoopieka zaczyna się od sporządzenia spisu tego, co jesz i pijesz, a następnie wprowadzania zmian. Zalecenia, które pomogą złagodzić zaparcia to np.:

  • Unikanie napojów zawierających kofeinę i alkoholu, które mogą powodować odwodnienie.
  • Dodanie do swojej diety owoce, warzywa bogate w błonnik i pełnoziarniste produkty.
  • Jedzenie mniej pokarmów wysokotłuszczowych, takich jak mięso, jajka i ser.
  • Jedz suszone śliwki i/lub płatki z otrębów.
  • Prowadź dziennik żywności i wyróżniaj produkty, które powodują zaparcia.
  • Ruszaj się, ćwicz.
  • Sprawdź, jak siedzisz na toalecie. Podnoszenie stóp, odchylanie się do tyłu lub kucanie mogą ułatwić wypróżnianie.
  • Dodaj do swojej diety błonnik uzupełniający dostępny bez recepty.
  • Nie czytaj, nie używaj telefonu ani innych urządzeń podczas próby wypróżnienia.
  • Pij minimum 2l wody dziennie.

Zaparcie może być sytuacją przejściową, długotrwałym problemem lub oznaką poważniejszego stanu. Skontaktuj się z lekarzem, zwłaszcza jeśli zauważyłeś zmianę w układzie jelit lub jeśli zaparcia przeszkadzają w codziennym życiu.


Ostatnia aktualizacja wpisu 2022-09-16

Autor publikacji:

Eliza z obcasywsieci.pl

Od 2012 roku dzieli się wiedzą i pasją z internautami. Pedagog z doświadczeniem oraz ciekawymi przemyśleniami dotyczącymi różnych sfer życiowych. Publikuje na obcasywsieci.pl od 2014

Kliknij na gwiazdkę i oceń!

Średnia ocena / 5. Liczba głowsów:

Poprzedni wpis Dlaczego warto posiadać stronę internetową?
Następny wpis Cholesterol – czym jest?