Czas czytania:6 Minuty, 9 Sekundy

Stwardnienie rozsiane (łac. sclerosis multiplex, SM) dotyczy najczęściej osób między 20 a 40 rokiem życia. Występowanie schorzenia zależne jest od rejonu geograficznego, kraju i konkretnej populacji. Około 30 osób na 100 tys. ludzi choruje na stwardnienie rozsiane. Jest to choroba stale postępującą i może prowadzić do niepełnosprawności. Przyjmuje się, że jest to schorzenia autoimmunologiczne o wieloczynnikowym podłożu. Głównymi powodami stwardnienia rozsianego są zapalenie, zwyrodnienie aksonów i demielinizacja. Dzięki leczeniu objawowemu można spowolnić rozwój choroby i zmniejszyć dolegliwości.

Stwardnienie rozsiane – co to jest?

Choroba ta dotyczy komórek nerwowych, glejowych, komórek odpornościowych mózgu, w których dochodzi do uszkodzenie osłonki mielinowej wokół wypustek komórek nerwowych, co skutkuje nieprawidłowym przekazywaniem impulsów nerwowych w mózgowiu i rdzeniu kręgowym.

Stwardnienie rozsianie przyjmuje się za chorobę autoimmunologiczną, gdzie układ chorego niszczy komórki własnego organizmu w tkance nerwowej. Schorzenie ma przebieg fazowy z okresami zaostrzeń objawów.

Stwardnienie rozsiane może przyjąć jedną z poniższych form:

  • postać rzutowo-remisyjną (relapsing-remitting)
  • postać wtórnie postępującą (secondary progressive)
  • postać pierwotnie postępującą (primary progressive)
  • postać postępująco-nawracającą (progressive relapsing).

Objawy stwardnienia rozsianego.

Zazwyczaj początek stwardnienia rozsianego charakteryzuje 1 lub 2 objawy schorzenia najczęściej jest pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego. Innymi objawami które mogą występować na początku są:

  • zaburzenia czucia, zmienione odczuwanie czucia, bólu i temperatury,
  • zaburzenie widzenia,
  • drętwienie, mrowienie czy kłucie,
  • zawroty głowy,
  • podwójne widzenie,

W dalszym rozwoju schorzenia mogą występować takie objawy jak:

  • niedowład kończyn,
  • zaburzenia czucia powierzchniowego,
  • zaburzenie płynności ruchów,
  • niemożność kontrolowania zwieraczy,
  • oczopląs,
  • problemy z utrzymywaniem równowagi,
  • nasilona potrzeba oddawania moczu lub kału,
  • depresja,
  • zaburzenia funkcji seksualnych,

Rzadziej występujące objawy stwardnienia rozsianego to:

  • osłabienie,
  • zmęczenie,
  • zaburzenia snu,
  • skurcze i sztywność mięśni,
  • bóle oraz ciężkość nóg,

W zależności od zaatakowanego nerwu objawy mogą być u każdego inne.

Przyczyny stwardnienia rozsianego

Stwardnienie rozsiane jest zaliczane do chorób autoimmunologicznych układ odpornościowy chorego atakuje własne komórki układu nerwowego. Głownie za przyczyny choroby uważa się czynniki genetyczne, immunopatologiczne oraz środowiskowe. Niestety szczegółowe przyczyny stwardnienia rozsianego nie zostały jeszcze odkryte. Dzięki przeprowadzonym badaniom zostały znalezione czynniki, które mogą zwiększyć ryzyko zachorowania na stwardnienie rozsiane między innymi jest to:

  • wiek między 20 a 40 rokiem życia,
  • płeć żeńska,
  • otyłość w wieku dojrzewania,
  • biała rasa,
  • zakażenie wirusem Epstein-Barr wywołujące mononukleozę,
  • niedobór witaminy D,
  • palenie tytoniu,
  • zapalenie jelit,
  • choroby tarczycy,
  • cukrzyca typu I,

Leczenie stwardnienia rozsianego

Stwardnienie rozsiane jest chorobą przewlekłą niestety nie da się jej wyleczyć więc towarzyszy choremu przez całe życie. Najważniejszym aspektem w spowolnieniu choroby jest czas im szybciej zostanie zdiagnozowana tym lepiej. Jednak można dzięki leczeniu spowolnić jej rozwój. W Polsce stosuje się takie leki jak nterferon beta 1a, interferon beta 1b i octan glatirameru, które są refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Leczenie stwardnienia rozsianego uzależnione jest od postaci choroby. Leczy się dwie postaci choroby:

  • rzutowo- remisyjną
  • pierwotnie postępującą

Wyróżnia się dwa programy lekowe leczenia stwardnienia program pierwszej i drugiej linii. Program pierwszej linii jest dl osób z postacią rzutowo- remisyjną. Zazwyczaj od tego programu zaczyna się leczenie. Polega on na podawaniu leków w formie zastrzyków podawanych podskórnie lub domięśniowo oraz tabletek i wlewów dożylnych. Program drugiej linii skierowany jest dla osób, u których program pierwszej linii nie przynosił skutków oraz dla chorych, u których choroba postępuję gwałtownie lub pierwotnie.

Cztery filary leczenia stwardnienia rozsianego:

  •  leczenie modyfikujące przebieg stwardnienia rozsianego DMD (obecnie najczęściej w ramach programów lekowych)
  • leczenie rzutów choroby
  • rehabilitacja
  • leczenie objawowe prowadzone przez neurologa lub innych specjalistów

Rzeczy, które warto zrobić przed wizytą lekarską to między innymi prowadzenie zeszyty lub dziennika z objawami choroby oraz ważnymi informacjami na temat leków lub suplementów, które są przyjmowane. Warto też zapisać sobie pytania, które są nurtujące, aby o niczym nie zapomnieć podczas wizyty, a żeby lekarz mógł rozwiać wszelkie wątpliwości. Warto też zaopatrzyć się w kartkę i długopis, aby zanotować sobie zalecenia lekarza, by o wszystkim pamiętać. Pamiętaj, że tylko mając pełny obraz objawów choroby lekarz jest wstanie włączyć odpowiednie i skuteczne leczenie.

Postępowanie stwardnienia rozsianego

Należy pamiętać, że szybkość postępowania choroby jest indywidualna tak jak i jej objawy u każdego mogą być różne. Przebieg stwardnienia rozsianego występuję w różnych postaciach, najczęściej wymieniane to:

  • Rzutowo-remisyjna (nawracająco-zwalniająca) 85% – 90% zaczyna się od tej postaci. Polega na występowaniu rzutów, w których mogą pojawiać się nowe objawy lub nasilać się obecne. Zazwyczaj jeden rzut potrafi trwać od kilku dni do kilku tygodni. Roczna liczba rzutów jest indywidualna u każdego może wyglądać inaczej. Z czasem objawy mogą ulec osłabieniu lub całkowicie się wycofać.
  • Wtórnie postępująca polega na systematycznym postępowaniu choroby w sposób ciągły. Ustają rzuty. Postać ta przejawia się po około 10-15 latach u chorych, którzy nie przyjmują leków. Jest to naturalny postęp choroby.
  • Pierwotnie postępująca objawy neurologiczne systematycznie się pogłębiają bez charakterystycznych okresów remisji, przyczyniając się do coraz większego stopnia niesprawności chorych.

Jak zdiagnozować stwardnienie rozsiane?

Na początku przeprowadzany jest wywiad przez lekarza, który ma podejrzenia tego schorzenia. Pyta o objawy czas ich trwania oraz o choroby współistniejące. Pyta również czy podobne oznaki nie występują wśród bliskich osób, aby potwierdzić lub zaprzeczyć genetyczne dziedziczenie choroby.

Następnym etapem jest wykonanie badań neurologiczne oraz wizyta u neurologa. Ważnym badaniem, które może wykluczyć chorobę jest rezonans magnetyczny, dzięki któremu można zaobserwować zmiany demielinizacyjne, które są symptomem choroby stwardnienia rozsianego. Badanie te również daje dokładne informacje odnoście choroby oraz daje szasnę na ocenę jej dalszego postępowania.

Wykonywane jest również badanie PMR – nakłucia lędźwiowego i pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego w celu wykluczenia innych chorób, które mogą mieć podobne objawy do stwardnienia rozsianego. Badanie pozwala zweryfikować obecność i prążków oligoklonalnych i przeciwciał IgG.

Badanie wzroku również może być zalecone przez lekarza w celu sprawdzenia aktywności mózgu i reakcji na bodźce.

Przeprowadzane są również badania wykluczające inne choroby, które mają podobne objawy i przebieg choroby jak stwardnienie rozsiane i są to np.:

  • neuroborelioza,
  • toczeń,
  • choroba Devica,
  • ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia,
  • ostre krwotoczne zapalenie istoty białej mózgu,
  • choroby naczyniowe mózgu,
  • kiła oponowo-naczyniowa,
  • neurosarkoidoza,
  • choroba Behceta.
  • syndrom Sjörgena,
  • borelioza,

Zalecane postępowanie przy stwardnieniu rozsianym

Chorując na stwardnienie rozsiane ściśle przestrzegaj zaleceń lekarza oraz schematów dawkowania i przyjmowania leków. Jest to najważniejsza i najskuteczniejsza metoda w zwolnieniu rozwoju choroby. Niestety choroba jest nieuleczalna i towarzyszy choremu przez całe życie natomiast pacjent może normalnie z nią żyć.  Pomocne mogą okazać się między innymi:

  • Wytłumaczenie rodzinie czym jest stwardnienie rozsiane oraz jak postępuje, dzięki temu bliscy będą wiedzieli, jak pomóc. Zmniejszy to ich niewiedze oraz zamartwianie się.
  • Czas na odpoczynek. Przemęczenie może nasilać objawy stwardnienia rozsianego.
  • Nie rezygnuj z hobby. W momencie, kiedy choroba zaczyna utrudniać wykonywania pasji warto zainteresować się czymś innym, jest to ważne dla psychiki.
  • Należy unikać przegrzewania organizmu, ponieważ może prowadzić to do zaostrzenia objawów neurologicznych. Zrezygnuj z saun, basenów, gorących kąpieli oraz unikaj wysokich temperatur.
  • Plan dnia należy dostosować do swoich możliwości psychicznych i fizycznych warto w trakcie odbywania codziennych czynności wplatać czas na krótkie przerwy.
  • Rzuć palenie, ponieważ może ono nasilać istniejące objawy stwardnienia rozsianego i źle wpływać na działanie leków oraz prowadzić do innych chorób.
  • Warto zadbać o samopoczucie fizyczne jak i psychiczne. Stres i złe samopoczucie mogą negatywnie wpływać na przebieg choroby. Niektóre leki mogą wywołać depresje, dlatego wszystkie niepokojące pojawiające się objawy należy konsultować z lekarzem.
  • Każdy stan zapalny lub choroba mogą pogorszyć przebieg stwardnienia rozsianego. Warto więc zadbać o zdrowie i regularnie chodzić na konsultacje do lekarzy oraz unikać infekcji i wykonywać profilaktyczne badania stanu zdrowia.
  • Zadbaj o zbilansowaną dietę, jedz dużo warzyw owoców, produktów pełnoziarnistych i nisko przetworzonych.

Warto pamiętać, że w przypadku stwardnienia rozsianego można upominać się o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, na którego podstawie możesz pracować 7 godzin dziennie oraz dodatkowe 10 dni urlopu.

Ostatnia aktualizacja wpisu 2022-08-28

Autor publikacji:

Eliza z obcasywsieci.pl

Od 2012 roku dzieli się wiedzą i pasją z internautami. Pedagog z doświadczeniem oraz ciekawymi przemyśleniami dotyczącymi różnych sfer życiowych. Publikuje na obcasywsieci.pl od 2014

Kliknij na gwiazdkę i oceń!

Średnia ocena / 5. Liczba głowsów:

Poprzedni wpis Najpopularniejsze rasy kotów w Polsce.
Następny wpis Kwas foliowy – rola w organizmie, skutki niedoboru, źródła.