Czas czytania:7 Minuty, 17 Sekundy

Cholesterol to substancja tłuszczowa wytwarzana przez wątrobę. Znajduje się również w niektórych produktach spożywczych. Twoje ciało potrzebuje trochę cholesterolu, aby prawidłowo funkcjonować. Przy wysokim poziomie cholesterolu mogą tworzyć się złogi tłuszczu w naczyniach krwionośnych. W końcu te złogi rosną, co utrudnia przepływ wystarczającej ilości krwi przez tętnice. Czasami te złogi mogą nagle pękać i tworzyć skrzep, który powoduje zawał serca lub udar. Wysoki poziom cholesterolu może być dziedziczny, ale często jest wynikiem niezdrowego stylu życia, który sprawia, że ​​można mu zapobiegać i leczyć. Zdrowa dieta, regularne ćwiczenia i czasami leki mogą pomóc obniżyć wysoki poziom cholesterolu. Wysoki poziom cholesterolu nie daje żadnych objawów. Badanie krwi to jedyny sposób na wykrycie, czy go masz.

Dlaczego liczby cholesterolu są ważne?

Liczby cholesterolu są ważne, ponieważ pomagają poznać ryzyko chorób serca. Cholesterol to rodzaj lipidu (tłuszczu), który pomaga organizmowi wykonywać wiele ważnych funkcji. Ale zbyt dużo cholesterolu we krwi jest złe. Może przedostać się do ściany tętnicy, uszkodzić jej integralność i doprowadzić do powstania blaszki miażdżycowej (stwardniałych złogów). Może to prowadzić do poważnych problemów, takich jak:

  • Choroba wieńcowa. Zablokowany dopływ krwi do serca.
  • Choroba tętnic obwodowych. Zablokowany dopływ krwi do nóg i ramion.
  • Choroba tętnic szyjnych.  Zablokowany dopływ krwi do mózgu.

Możesz żyć przez wiele lat z wysokim poziomem cholesterolu i nawet o tym nie wiedzieć. Dlatego tak ważne jest regularne sprawdzanie poziomu cholesterolu. Jeśli twój poziom cholesterolu jest zbyt wysoki, jest to czerwona flaga. Wysoki poziom cholesterolu jest głównym czynnikiem ryzyka chorób serca. Ale wcześnie zdiagnozowany daje szansę na wprowadzenie zmian i uzyskanie zdrowego poziomu cholesterolu.

Jaki test mierzy cholesterol?

Lekarz sprawdza poziom cholesterolu za pomocą badania krwi zwanego panelem lipidowym (lub profilem lipidowym). Lekarz pobierze krew z żyły w ramieniu i prześle krew do laboratorium w celu analizy. Pamiętaj, aby ściśle przestrzegać zaleceń od lekarza, jak przygotować się do testu. Prawdopodobnie będziesz musiał pościć przez 12 godzin wcześniej. Oznacza to unikanie wszelkich pokarmów i napojów z wyjątkiem wody. Twój panel lipidowy podaje takie liczby jak:

  • Stężenie cholesterolu całkowitego jest obliczane przy użyciu następującego równania: HDL+LDL+20% stężenia trójglicerydów. Całkowite stężenie cholesterolu poniżej 180 mg/dl jest uznawane za optymalne.
  • Stężenie cholesterolu HDL, im wyższe stężenie, tym lepiej. Niski poziom HDL zwiększa ryzyko chorób serca. Na niskie stężenie HDL wpływają: wysoki poziom trójglicerydów, czynniki genetyczne, cukrzyca typu 2, niektóre leki, np. beta-blokery i sterydy anaboliczne, nadwaga i siedzący tryb życia.
  • Stężenie cholesterolu LDL – Niski poziom cholesterolu LDL jest korzystny dla zdrowia. Dieta bogata w tłuszcze nasycone oraz tłuszcze nienasycone typu trans podnosi stężenie cholesterolu LDL.
  • Stężenie trójglicerydów – Trójglicerydy to najpowszechniejszy rodzaj tłuszczów występujących w organizmie. Normy stężenia trójglicerydów różnią się w zależności od płci i wieku. Wysoki poziom trójglicerydów, w połączeniu z niskim stężeniem cholesterolu HDL lub wysokim stężeniem cholesterolu LDL, wiąże się z powstawaniem miażdżycy.

Norma dla zdrowego, pełnoletniego człowieka wynosi do 190-200 mg/dl. W przypadku osób chorych np. na cukrzycę, miażdżycę, chorobę wieńcową, czy będących w grupie ryzyka za prawidłowy uważa się wynik cholesterolu całkowitego na poziomie do 175 mg/dl.

Za satysfakcjonujący wynik cholesterolu LDL (tzw. złego cholesterolu) należy uznać stężenie do 115 mg/dl, u osób z grupy ryzyka – do 100 mg/dl, zaś u osób z wymienionymi wyżej schorzeniami – do 70 mg/dl. Cholesterol HDL (czyli „dobra” frakcja cholesterolu) dla każdej z tych grup osób powinien być na poziomie co najmniej 45 mg/dl. Natomiast wysokość trójglicerydów, które także są analizowane w ramach tzw. profilu lipidowego u zdrowego, dorosłego człowieka nie może przekroczyć 150 mg/dl.

Jak często powinno sprawdzać się poziom cholesterolu?

Częstotliwość sprawdzania poziomu cholesterolu zależy od zaleceń lekarza u każdej osoby może wyglądać to inaczej. Jest to zależne od:

  • Wieku: im jesteś starszy, tym częściej musisz sprawdzać poziom cholesterolu
  • Historia rodziny: Jeśli masz bliskiego biologicznego członka rodziny z historią choroby serca, również jesteś narażony na większe ryzyko problemów z sercem. Możesz potrzebować częstszych testów na poziom cholesterolu, jeśli członek rodziny ma wysoki poziom cholesterolu lub przebył zawał serca lub udar.
  • Czynniki ryzyka chorób serca: Jeśli zdiagnozowano u Ciebie chorobę serca lub masz czynniki ryzyka, będziesz potrzebować częstszych testów cholesterolu.
  • Płeć: mężczyźni, wymagają częstszych testów, zaczynając w młodszym wieku w z porównaniu kobietami. Dzieci i nastolatki w wieku 19 lat i młodsze powinny mieć swój pierwszy test między 9 a 11 rokiem życia. Następnie powinni wykonywać badania co pięć lat.

Zaleca się przeprowadzanie badań przesiewowych co rok do dwóch lat dla mężczyzn w wieku 45-65 lat i kobiet w wieku 55-65 lat. Osoby powyżej 65 roku życia powinny być badane co roku. Jeśli wyniki testu nie mieszczą się w pożądanych zakresach, lekarz może zalecić częstsze pomiary.

Rodzaje cholesterolu

Cholesterol jest przenoszony przez krew, połączony z białkami. Ta kombinacja białek i cholesterolu nazywana jest lipoproteiną. Istnieją różne rodzaje cholesterolu, w zależności od tego, co przenosi lipoproteina. Wyróżnia się:

  • Lipoproteina o niskiej gęstości (LDL). LDL, „zły” cholesterol, transportuje cząsteczki cholesterolu w całym organizmie. Cholesterol LDL gromadzi się w ścianach tętnic, czyniąc je twardymi i zwężającymi się.
  • Lipoproteina o dużej gęstości (HDL). HDL, „dobry” cholesterol, wychwytuje nadmiar cholesterolu i zabiera go z powrotem do wątroby.

Pewną rolę mogą również odgrywać czynniki, na które nie masz wpływu. Na przykład, twój układ genetyczny może utrudniać organizmowi usuwanie cholesterolu LDL z krwi lub rozkładanie go w wątrobie. Warunki zdrowotne, które mogą powodować niezdrowy poziom cholesterolu, obejmują:

Poziom cholesterolu może również ulec pogorszeniu przez niektóre rodzaje leków, które możesz przyjmować na problemy zdrowotne.

Czynniki, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia niezdrowego poziomu cholesterolu obejmują:

  • Zła dieta. Spożywanie zbyt dużej ilości tłuszczów nasyconych lub tłuszczów trans może powodować niezdrowy poziom cholesterolu. Tłuszcze nasycone znajdują się w tłustych kawałkach mięsa i pełnotłustych produktach mlecznych. Tłuszcze trans często znajdują się w pakowanych przekąskach lub deserach.
  • Otyłość. Posiadanie wskaźnika masy ciała (BMI) 30 lub wyższego naraża Cię na ryzyko wysokiego poziomu cholesterolu.
  • Brak ruchu. Ćwiczenia pomagają zwiększyć poziom HDL, „dobrego” cholesterolu w organizmie.
  • Palenie. Palenie papierosów może obniżyć poziom HDL, „dobrego” cholesterolu.
  • Alkohol. Picie zbyt dużej ilości alkoholu może zwiększyć całkowity poziom cholesterolu.
  • Wiek. Nawet małe dzieci mogą mieć niezdrowy cholesterol, ale znacznie częściej występuje u osób powyżej 40 roku życia. Wraz z wiekiem wątroba staje się mniej zdolna do usuwania cholesterolu LDL.

Komplikacje spowodowane wysokim cholesterolem

Wysoki poziom cholesterolu może powodować niebezpieczne gromadzenie się cholesterolu i innych złogów na ścianach tętnic (miażdżyca). Te złogi (blaszki) mogą zmniejszać przepływ krwi przez tętnice, co może powodować komplikacje, takie jak:

  • Ból w klatce piersiowej. Jeśli tętnice zaopatrujące serce w krew (tętnice wieńcowe) są zajęte, może wystąpić ból w klatce piersiowej (dławica piersiowa) i inne objawy choroby wieńcowej.
  • Atak serca. Jeśli blaszki miażdżycowe rozerwą się lub pękną, w miejscu pęknięcia blaszki miażdżycowej może powstać skrzep – blokując przepływ krwi lub uwalniając się i zatykając tętnicę w dolnym biegu. Jeśli dopływ krwi do części twojego serca ustanie, dostaniesz zawału serca.
  • Udar występuje, gdy zakrzep krwi blokuje przepływ krwi do części mózgu.

Jak obniżyć cholesterol?

Aby obniżyć zły cholesterol przede wszystkim należy zmienić styl życia: zmiana diety (mniej tłuszczów zwierzęcych), zwiększenie aktywności fizycznej (regularne ćwiczenia).  Jeśli zmiana stylu życia nie przynosi rezultatów, przepisywane są leki na cholesterol, które poprawiają profil lipidowy, przede wszystkim statyny: lowastatyna, atorwastatyna, simwastatyna, rosuwastatyna, fibraty. Celem farmakoterapii jest zmniejszenie ryzyka rozwoju chorób: miażdżycy, udaru mózgu, zawału serca, choroby wieńcowej.

Dieta antycholesterolowa.

Zasady diety na wysoki cholesterol: Ogranicz produkty pochodzenia zwierzęcego. Unikaj cholesterolowych bomb, takich jak: masło, jajka, podroby (np. wątróbka, ozór, serce), ciasta, kremy, czekolady, pełnotłuste mleko, tłuste żółte sery. Wybieraj: chude mięso, jogurty i twarogi o niskiej zawartości tłuszczu, warzywa, owoce, naturalne soki. Zastąp śmietanę jogurtem, unikaj smażenia, drób spożywaj bez skóry, usuwaj z wędlin widoczny tłuszcz.

Niektóre witaminy i związki chemiczne mogą obniżyć poziom cholesterolu:

Witamina E – dzięki funkcjom zwiększania krzepliwości krwi i rozkurczania naczyń krwionośnych zapobiega osadzaniu się cholesterolu na ścianach tętnic. Witamina C – zapobiega przyleganiu tłuszczów do ścianek tętnic. Polifenole – organiczne związki chemiczne z grupy fenoli, usuwają wolne rodniki. Źródła polifenoli to: jagody, winogrona, brokuły, aronia. Ciekawostka: najwięcej polifenoli mają zwykle skórki owoców. Karotenoidy – grupa organicznych związków chemicznych, np. likopen – naturalny pigment, beta-karoten. Ich ważną funkcją jest hamowanie utleniania lipidów.

Treningi są dobrą formą obniżenia cholesterolu

Ćwiczenia nie muszą być wyczerpujące – ważne, by wykonywać je regularnie (po 30–40 minut każdego dnia). Mało obciążające, lecz wystarczająco efektywne są ćwiczenia aerobowe, np. szybkie marsze, pływanie, jazda na rowerze. Można postawić także na ćwiczenia wzmacniające mięśnie. Zarówno jedne, jak i drugie zwiększają wydolność serca, a przy tym poprawiają metabolizm.

Podsumowanie

Znajomość liczby cholesterolu może pomóc w poznaniu ryzyka chorób serca. Pamiętaj jednak, że twój poziom cholesterolu to tylko część historii. Lekarz przyjrzy się również innym aspektom twojego zdrowia, aby dowiedzieć się więcej o twoich zagrożeniach. Tak więc, jeśli twoje liczby wykraczają poza normalny zakres, nie panikuj. Porozmawiaj ze swoim lekarzem o tym, co oznacza poziom cholesterolu w kontekście ogólnego stanu zdrowia. Stosuj się do zaleceń lekarza, aby obniżyć swój cholesterol.

Ostatnia aktualizacja wpisu 2022-09-15

Autor publikacji:

Eliza z obcasywsieci.pl

Od 2012 roku dzieli się wiedzą i pasją z internautami. Pedagog z doświadczeniem oraz ciekawymi przemyśleniami dotyczącymi różnych sfer życiowych. Publikuje na obcasywsieci.pl od 2014

Kliknij na gwiazdkę i oceń!

Średnia ocena / 5. Liczba głowsów:

zaparcie Poprzedni wpis Zaparcia – przyczyny, objawy, sposoby na pozbycie się problemu.
Następny wpis Choroby psychiczne – przyczyny, leczenie